آموزش ترید و تحلیل تکنیکال - مرکز تحقیقات بلاک چین

کاربرد بلاک چین در بورس و بازارهای سرمایه (بخش اول)

کاربرد بلاک چین در بورس و بازارهای سرمایه

 

مفهوم بلاک چین، که عموم مردم آن را به عنوان تکنولوژی پایه‌ای بیت کوین می‌شناسند، توجه و علاقه تعداد زیادی از دست اندرکاران بازارهای سرمایه را به سمت خود جلب کرده است. بلاک چین یا همان دفترکل توزیع شده رویکرد جدیدی برای مدیریت و به اشتراک‌گذاری داده ارائه کرده و به حل وفصل بسیاری از ناکارآمدی‌های صنعت کمک می‌کند. این تکنولوژی معماری جدیدی دارد؛ تمامی اعضای بازار سرمایه از طریق این معماری می‌توانند به صورت آنی به مجموعه داده‌های مشترکی دسترسی داشته باشند و عملیات پشتیبانی خود را به شکلی ساده‌تر انجام دهند.

کارشناسان فناوری فعال در استارت‌آپ‌های فین‌تک، ارائه دهندگان بزرگ زیرساخت‌های بازار و بانک‌ها در حال تحقیق و بررسی روی تکنولوژی پایه‌ای و موارد کاربرد احتمالی این تکنولوژی هستند. حرکت از سمت سیستم فعلی به پارادایم تکنولوژیکی جدید زمانبر خواهد بود. تصویر مشخصی از اتفاقات احتمالی آینده ترسیم نشده و موانع مهمی وجود دارند که باید از میان برداشته شوند.

 


استفاده از بلاک چین در بازارهای سرمایه


استفاده از بلاک چین در بازارهای سرمایه

 

پایه و هسته عملیات بازارهای سرمایه، عبارت است از: ذخیره‌سازی مجموعه‌های داده و توافق بر سر تعهدات مالی و مالکیت. روش‌های فعلی پیچیدگی زیادی دارند، مستلزم به کارگیری بخش‌های جداگانه‌ای از معماری‌های داده و فناوری اطلاعات هستند و از یک استاندارد مشترک پیروی نمی‌کنند. در نتیجه، سیستم همواره با خطر دو نسخه‌ای شدن روبرو است و حتما لازم است که فرآیند مغایرت‌گیری داده‌ها انجام شود، از این رو، زمان و هزینه انجام عملیات زیاد است.

آیا بلاک چین می‌تواند تغییرات ساختاری مورد نیاز را در بازارهای سرمایه ایجاد کند؟

اگر امروز، با داشتن دسترسی به تکنولوژی‌های بلاک چینی مطلوب، می‌توانستیم از صفر شروع کنیم؛ به ساختار متفاوتی دست پیدا می‌کردیم. سوابق هر اوراق بهادار، در یک سیستم حسابداری یکدست که سطح‌های مختلفی از مالکیت انتفاعی را در دفترکل واحد فراهم می‌کند، ذخیره می‌شد. نیازی نبود داده‌ها را نرمالیزه کنیم، فرآیند مغایرت‌گیری را در سیستم‌های داخلی اجرا کنیم و در مورد میزان به اشتراک‌گذاری داده‌ها و تعهدات توافق کنیم. فرآیندها و خدمات را استانداردسازی می‌کردیم، منابع داده را به اشتراک می‌گذاشتیم، قابلیت‌های پردازشی (به عنوان مثال: مغایرت‌گیری) را استاندارسازی می‌کردیم، داده‌ها را به صورت آنی مشاهده می‌کردیم و اطلاعات بیشتری در مورد میزان شایستگی طرف مقابل خود به دست می‌آوردیم. می‌توانستیم داده‌هایی شفاف را در اختیار اعضای برجسته‌ای مانند رگولاتورها قرار بدهیم و سایر مزایا. در ادامه به معرفی نقش بلاک چین و قراردادهای هوشمند در جنبه‌های مختلف بازارهای سرمایه می‌پردازیم.

 


نقش بلاک چین و قراردادهای هوشمند در جنبه‌های مختلف بازارهای سرمایه


نقش بلاک چین و قراردادهای هوشمند در جنبه‌های مختلف بازارهای سرمایه

 

تراکنش‌ها در بورس اوراق بهادار مشتری A و مشتری B تصمیم گرفته‌اند تا یک معامله انجام دهند و به صورت خودکار، تایید کرده‌اند که طرف مقابل از ابزارهای لازم برای تکمیل تراکنش برخوردار است. (بــه عنوان مثال، نمایش داده می‌شود که مشتری A در دفترکل دارایی خود، اوراق بهادار دارد و مشتری B هم در دفترکل نقدی خود دارای مقداری پول است.) مشتری A و B از طریق کلیدهای خصوصی، نسبت به آزاد کردن دارایی و پول نقد خود اقدام می‌کنند و سپس با استفاده از کلید عمومی، مالکیت را به فرد گیرنده انتقال می‌دهند. آنها با این کار خود در واقع تراکنش را امضا می‌کنند. تراکنش امضا شده به دفترکل توزیع شده ارسال می‌شود تا مورد اعتبارسنجی قرار بگیرد و در به روزرسانی بعدی اعمال شود.

 

خدمات دارایی

در نسخه‌های جدید، دارایی‌ها به صورت مستقیم در دفترکل دارایی وارد می‌شوند. در واقع، خود اوراق بهادار قابلیت تفکیک شدن دارند، از این رو جریان‌های پولی و حقوق مرتبط با آنها را می‌توان به صورت جداگانه انتقال داد. موارد الزام آور را می‌توان با استفاده از قراردادهای هوشمند تعبیه شده در اوراق بهادار مدیریت کرد. موارد پیچیده را می‌توان به شکل تراکنش‌های ساده «تحویل در مقابل پرداخت» در بین صادرکنندگان و سرمایه‌گذاران ساختاربندی کرد.

مدیران صندوق‌های مالی قابلیت نظارت کاملی بر استخرهای سرمایه‌گذاری‌های اوراق بهادار (بخش دارایی ترازنامه) خواهند داشت و از طریق واحدهایی به نام توکن، دارایی‌های سرمایه‌گذاران را در صندوقشان مدیریت خواهند کرد. با به کارگیری بلاک چین، لایه‌های حفاظتی چندگانه در یک واحد عملکردی منفرد خلاصه می‌شوند. در حال حاضر، یک اوراق بهادار واحد در پنج یا شش لایه حفاظتی (شامل کارگزار بورس، بانک‌های فروشنده، متولیان محلی، متولیان جهانی، نهادهای سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و غیره) نگهداری می‌شوند و هر کدام از این لایه‌های حفاظتی، درک خاصی از داده‌های حسابداری خود دارند. با پیاده‌سازی بلاک چین، دارایی‌ها توسط ارائه دهندگان خدمات کیف پول نگهداری می‌شوند و مالک انتفاعی نهایی آنها ثبت و نگهداری می‌شود.

 

تراکنش‌های اوراق مشتقه

برای رسیدن به یک آرمان، باید در بخش اوراق مشتقه تغییرات بسیاری اعمال شود. در وهله اول، اوراق بهادار تفکیک شده می‌توانند راه را برای رویکردهای جدیدی در مهندسی مالی هموار کنند. متخصصان با استفاده از این اوراق بهادار می‌توانند به ساخت ابزارهای قراردادی بپردازند که شامل جریان‌های نقدی جداگانه هستند و نیازهای زمانی و ریسک‌های اعتباری را برآورده می‌کنند. صادرکنندگان با فروش ابزارهای خود در قبال جریان‌های نقدی مورد انتظار، می‌توانند به سرمایه مالی دست پیدا کنند.

خلاصه کلام این که این ابزارها، امکان ایجاد سوآپ، بدون نیاز به ترازنامه و واسطه‌گری را فراهم می‌کنند. علاوه بر آن، اوراق مشتقه به شکل قراردادهای هوشمند درخواهند آمد و تعهدات هر دو طرف معامله در آنها لحاظ خواهد شد (برای مثال: موافقتنامههای حاشیه سود یا شرایط سوآپ.)

جایگزینی قراردادهای جدید برای معامله با اتاق‌های پایاپای مرکزی طرف مقابل ادامه خواهند داد تا از میزان و سطح ریسکشان را مشخص کنند. با استفاده از ارسال پول امانی از طریق دفترکل نقدی و یا تخصیص دادن دارایی‌های موجود در سایر دفترکل‌های دارایی به دفترکل تضمینی، می‌توان وثیقه‌هایی را در شکل وجه تضمین اولیه یا متغیر، به اتاق‌های پایاپای مرکزی طرف مقابل ارسال کرد.

در آینده، اگر بانک‌های مرکزی نسبت به انتشار ارزهای دیجیتالی اقدام کنند، این فرصت برای معامله‌گران فراهم می‌شود که بخشی از موجودی خود را به عنوان ضمانت در اختیار بانک قرار دهند و در هنگام تجارت از وثیقه‌های نقدی بانک مرکزی استفاده کنند. قراردادهای هوشمند این پتانسیل را دارند که با ارجاع به منابع داده خارجی مورد توافق، وجه تضمین‌های متغیر را دوباره حساب کرده و در نحوه محاسبه سطح ریسک بازنگری کنند. اوراق مشتقه و دفترکل‌های تضمینی به صورت خودکار امکان درخواست واحدهای ضمانتی بیشتر را در قراردادها فراهم خواهند کرد. در زمان سر رسید، قرارداد هوشمند تعهد نهایی را محاسبه می‌کند، دستورالعمل پرداخت به صورت خودکار در دفترکل نقدی اعلام می‌شود و در نهایت، معامله انجام می‌پذیرد.

 

شهر بلاکچینی

 


مزایای بلاک چین برای بازارهای سرمایه


مزایای بلاک چین برای بازارهای سرمایه

 

یکی از رویاهای بلاک چین این است که تغییراتی چشمگیر را در ساختار بازارهای سرمایه ایجاد کند؛ اما چرا این صنعت باید در مسیر پیاده‌سازی بلاک چین گام بردارد؟ برای آشنایی با دلایل علاقمندی افراد به تکنولوژی بلاک چین، بهتر است است با مزایای آن در بخش پیش تجارتی، تجارتی، پساتجارتی و خدمات اوراق بهادار بیشتر آشنا شویم. تاثیرات بلاک چین در ساختار بازار با ایجاد یک تغییر اساسی در سیستم، نقش اعضای بازار نیز دستخوش تغییر می‌شود و تحولات بزرگی در مدل‌های کسب‌وکاری به وجود می‌آید.

 

مزایای بلاک چین برای بازارهای سرمایه

 

مشتری‌ها

بسیاری از مشتری‌ها (به ویژه در بخش خرید) انتظار خواهند داشت که از بیشترین مزایا بهره‌مند  شوند؛ کاهش هزینه‌های معاملات بازارهای سرمایه و خدمات اوراق مشتقه نمونه‌هایی از این مزایا به شمار می‌روند. با فراهم شدن شرایط انجام معامله تضمینی در بازارهای آزاد، این احتمال وجود دارد که سرمایه‌گذاران خرد و عمده تراکنش‌های بیشتری را در میان خود انجام دهند.

معامله‌گران

با پیاده‌سازی بلاک چین، معامله‌گران کماکان نقش پر ارزشی در بازار ایفا خواهند کرد و عملکرد بهتری در یافتن منابع نقدینگی یا دارایی خواهند داشت. ارزش اصلی و اولیه آنها، به جای ایجاد دسترسی به بازار، عبارت خواهد بود از: تنظیم قیمت، مشاوره دادن برای انجام تراکنش و مدیریت اجرای معامله.

شرکت‌های تجاری خصوصی

عملیات تسویه نزدیک به آنی، پیامدهای عمدهای را برای شرکت‌های تجاری خصوصی، به ویژه بازارسازان و معامله‌گران فرکانس بالا به دنبال خواهد داشت. اگر تجارت به سمتی حرکت کند که کسب‌وکارها پیش از فروش دارایی، عملیات اعتبارسنجی مالکیتی را انجام دهند، معامله‌گران فرکانس بالا مجبور خواهند شد تا در هر چرخه تسویه، دست کم چند ثانیه منتظر بمانند.  از این رو، سرعت فعالیت آنها به شکل چشمگیری کاهش پیدا می‌کند. از این موضوع می‌توان نتیجه گرفت که حوزه عملیاتی بلاک چین در بازار در دو مورد خلاصه خواهد شد:

  1. فرآیندهای پساتجارتی که معاملات فرکانس بالا نقش چندانی در آن ندارند.
  2. بازارهای مجهز به مدل‌های هیبریدی. در مورد دوم، معامله‌گران فرکانس بالا امکان تجارت در آن دسته از خطوط اعتباری را خواهند داشت که مرتبا توسط چرخه اجماع بلاک چین تسویه می‌شوند.

محل انجام معامله

محل‌های انجام معامله به احتمال زیاد به همین شکلی که اکنون هستند، باقی خواهند ماند و امکاناتی مانند شناسایی قیمت و یافتن شریک تجاری را برای معامله‌گران فراهم خواهند کرد. با پیاده‌سازی بلاک چین، امضای رمزنگاری شده مربوط به زمان تراکنش، به یکی از داده‌های لازم برای تسویه تبدیل خواهد شد، در نتیجه ارزش نقش محل‌های انجام معامله افزایش پیدا خواهد کرد. با توجه به این که برخی از استراتژی‌های تجاری مانند معاملات فرکانس بالا، سهم بزرگی از حجم معاملات (و متعاقبا کارمزدها) را تشکیل می‌دهند، اعمال هر تغییر عمیقی در ساختار بازار، بر صرافی‌ها و سایر محل‌های انجام معامله تاثیر خواهد گذاشت.

اتاق‌های پایاپای مرکزی

هر دو طرف، پیش از انجام معامله به شکلی شفاف از شرایط تراکنش اطلاع پیدا می‌کنند و پرداخت نیز تقریبا به شکل آنی انجام می‌گیرد؛ از این رو نیازی نیست که برای تسویه آن دسته از تراکنش‌های دارایی آنی که به صورت نقدی تسویه می‌شوند، به مراجع مرکزی مراجعه کنیم. البته در مورد تراکنش‌های طولانی مدت (مانند اوراق مشتقه) نیاز خواهد بود که برای دسترسی به مزایای حداکثری و کاهش ریسک اعتباری طرف مقابل، از مزایای اتاق پایاپای مرکزی طرف مقابل استفاده کنیم.

متولیان

دفترکل‌های دارایی توزیع شده مجهز به ساختار حسابداری یکدست، این قابلیت را دارند که نقش متولیان و
زیرمجموعه‌های آنها را از میان بردارند. احتمالا نقش متولی به «نگهدارنده کلیدها» تبدیل خواهد شد. این نگهدارنده کلید، وظایفی مانند مدیریت اطلاعات دارایی‌ها و کسب اطمینان از عملکرد صحیح خدمات خودکار اوراق بهادار را به عهده خواهد داشت. این امر می‌تواند به جدایی حسابداری از سایر خدمات، منجر شود. کاهش سطح تعامل مشتری و عدم توانایی فروش محصولات جانبی (از قبیل مدیریت وثیقه) پیامدهای این تغییر هستند.

نهادهای سپرده‌گذاری مرکزی بورس اوراق بهادار

با پیاده‌سازی بلاک چین، کماکان نیاز خواهد بود که نظارت هماهنگی بر فرآیند صدور دارایی انجام بگیرد و به صورت منظم، از عملکرد صحیح بازار اطمینان حاصل شود. دفترکل به مقصد اصلی صدور دارایی تبدیل خواهد شد، ولی باز هم به نهادهای سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار سنتی نیاز خواهیم داشت. نهادهای مذکور نقش ناظر عملیاتی را به عهده خواهند داشت، در سیر تکاملی پروتکل‌های دفترکل هماهنگی ایجاد خواهند کرد و عرضه و ابطال توکن‌ها را در دفترکل، رابط کاربری رگولاتور و غیره مدیریت خواهند کرد.

 


موانع پیش روی پذیرش بلاک چین


بازارهای سرمایه در مسیر استقبال و پذیرش تکنولوژی بلاک چین، با موانعی مواجه هستند. این تکنولوژی برای این که بتواند در مقیاس بالا به کار گرفته شود، نیازمند اقدامات بیشتری است. توافق بر سر استانداردهای مشترک، نمونه‌ای از همین اقدامات است. برای توسعه برنامه‌های کاربردی و پیاده‌سازی برنامه‌های اجرایی لازم است که سرمایه‌گذاری‌های زیادی در این حوزه انجام شود. صنعت مالی با هماهنگی و همکاری غریبه است، ولی اگر بخواهیم تکنولوژی بلاک چین را در این صنعت به کار بگیریم، باید در مورد مجموع‌های وسیع از موضوعات چالش برانگیز به توافق برسیم. در بخش دوم این مقاله به معرفی شش حوزه کلیدی می‌پردازیم که پیش از استقبال گسترده از بلاک چین، باید به آنها توجه شود.

 

 بیشتر بخوانید:

کاربرد بلاک چین در زنجیره تامین (بخش اول)

کاربرد بلاک چین در زنجیره تامین (بخش دوم)

کاربردهای مهم بلاک چین (بخش اول)

کاربردهای مهم بلاک چین (بخش دوم)

کاربرد بلاکچین در صنعت نفت و گاز

بلاکچین بستری امن برای انتخابات (بخش اول)

بلاک چین و مبارزه با پول شویی

فناوری بلاک چین و بانکداری

بلاک چین و بازتعریف اعتماد سیاسی

بلاک چین و آینده زیر ساخت های مالی (بخش اول)

بلاک چین و آینده زیر ساخت های مالی (بخش دوم)

بلاک چین در سیستم‌های پرداخت

فرصت‌ها و چالش‌های بلاک چین در صنعت بیمه (بخش اول)

فرصت‌ها و چالش‌های بلاک چین در صنعت بیمه (بخش دوم)

بلاک چین در صنعت مخابرات (بخش اول)

بلاک چین در صنعت مخابرات (بخش دوم)


منبع: مرکز تحقیقات بلاکچین


آموزش صفر تا صد ترید و تحلیل تکنیکال ارزهای دیجیتال، بورس و فارکس

درباره ما

"مرکز تحقیقات بلاک چین" به‌عنوان بزرگترین وب سایت تخصصی، پژوهشی و آموزشی بلاک چین در جهان توسط مجموعه ای از متخصصان حوزه بلاک چین و ارزهای رمزنگاری شده از سال 1396 به ‌صورت رسمی فعالیت خود را آغاز نمود.


ادامه درباره ما

 

ارتباط با پشتیبانی در تلگرام bircsupport1@

کانال تلگرام مرکز تحقیقات بلاکچین